1
1. UVOD
Legioneloze su bolesti uzrokovane legionelama među kojima je posebno značajna Legionella
pneumophila seroskupine O1 koja izaziva legionarsku bolest.
Rodu Legionella pripadaju fakultativno unutarćelijske bakterije. Zbog svojih fenotipskih i
genetskih osobitosti izdvojene su u zasebnu porodicu 1979. godine. Taksonomija porodice
Legionellaceae neprestano se mijenja zbog otkrića novih vrsta i serotipova1. Do danas je
otkriveno preko četrdeset vrsta s više od šezdeset serotipova legionela. Legionella
pneumophila (L. pneumophila) podijeljena je na osnovu antigene građe u 14 seroskupina.
Infekcije ljudi najčešće uzrokuje L. pneumophila seroskupine O1. Legionele su široko
rasprostranjene u prirodi, naročito u vodenim sredinama, ali i u vlažnoj zemlji. Legioneloze
javljaju se kao posljedica infekcije legionelama iz okoliša. Najčešće se kao izvor infekcije
spominju sistemi i uređaji u kojima se nalazi voda. Kolonizaciju bakterijama u pravilu
uzrokuje komunikacija uređaja s nepročišćenim vodama ili kontaminacija s nečistoćom iz
okoline. Kako legionele nisu osjetljive na uobičajene koncentracije hlora u vodovodnoj vodi,
nalaze se i u sistemima za opskrbu stanovništva pitkom vodom. Uz prisutnost organskog i
anorganskog onečišćenja, rastu i razmnožavanju legionela pogoduje stagnacija vode u
slijepim završecima vodoopskrbnih sustava, rezervoarima, bojlerima i bazenima.
Optimalna temperatura za rast legionela je 37 stepeni C,a ne preživljava temperaturu veću od
70 stepeni C.Osjetljive su na hlorne preparate.
Infekcije u ljudi može uzrokovati najmanje 20 vrsta Legionella, a najučestaliji uzročnik je
Legionella pneumophila seroskupine O1. Pneumonije uzrokovane legionelama mogu biti
teške i povezane s multiorganskim oštećenjima te visokim mortalitetom. Legionele rjeđe
uzrokuju izvanplućne infekcije kao što su endokarditis, perikarditis i infekcije rana, a mogu
također izazvati blagu samolimitirajuću respiratornu bolest s epidemijskim potencijalom –
pontijačku groznicu.
2
Pontijačka groznica se javlja nakon perioda inkubacije od otprilike 1 do 2 dana, a
karakterizira je visoka temperatura, bolovi u mišićima, glavobolja, te (iako ne uvijek)
probavne smetnje. Ona ne uključuje upalu pluća, iako se u nekim slučajevima javlja i kašalj.
Ovaj oblik legioneloze se često pogrešno tumači kao obična gripa. Antibiotska terapija i
hospitalizacija nisu nužni.
Legionela svoj naziv duguje tragičnom događaju koji se dogodio za vrijeme konferencije
veterana Vijetnamskog rata ( u žargonu zvanih legionara) koja se održavala krajem jula
1976.godine u hotelu u američkom gradu Philadelphia,kada je 221 od otprilike 2000 učesnika
bilo zaraženo akutnom upalom pluća te je 34 od njih i umrlo.Događaj je potaknuo čak i
špekulacije o tome kako se radi o biološkom napadu Rusije na Sjedinjene države.Otkrilo se
ipak kako je uzrok bolesti i smrti bila već otprije poznata bakterija koja se razvila u sistemu za
klimatizaciju te je stoga dobila prigodan naziv – legionela.
