ZAVRŠNI RAD Muratović Bilal
Internacionalni Univerzitet Travnik – Maj 2018.
INTERNACIONALNI UNIIVERZITET TRAVNIK
FAKULTET POLITEHNIČKIH NAUKA TRAVNIK
ZAVRŠNI RAD
ŠIPOVI U GRAĐEVINARSTVU
Mentor: Student:
Prof. dr. Talić Zlatan Muratović Bilal
Broj index-a: PT-160/15-II
ZAVRŠNI RAD Muratović Bilal
Internacionalni Univerzitet Travnik – Maj 2018.
Rezime:
Šipovi su konstruktivni elementi čija je dužina znatno veća dimenzija od poprečnog presjeka.
Predstavljaju indirektan način temeljenja. To su duboki temelji koji se primjenjuju u
slučajevima slabonosivog tla sa visokim NPV (nivo podzemne vode). Ovaj tip temeljenja
primenjivao se još u neolitu, kada su se kuće, sojenice, gradile na drvenom kolju pobijenom u
dno plitkog jezera. Dakle, temeljenjem pomoču šipova, opterećenje se prenosi kroz slabo
nosivo tlo do čvrstog tla, i na taj način se obezbjeđuje stabilnost objekta.
Ključne riječi
:
Šipovi, nosivost šipova, temeljenje pomoću šipova.
ZAVRŠNI RAD Muratović Bilal
Internacionalni Univerzitet Travnik – Maj 2018.
Izrada šipa pomoći mlaza vode,
Kombinovane šipove
Prema načinu prenošenja opterećenja na tlo, šipove dijelimo na:
Stojeći šipovi – prolaze kroz slojeve slabog tla i vrhom se oslanjaju na čvrto tlo.
Lebdeći šipovi – prolaze kroz slojeve jednoličnog tla, nose opterećenja terenjem
između omotača i tla.
Dijelimićno lebdeći šipovi – nose opterećenje samo u donjim zonama, jer su gornji
slojevi zanemarljive nosivosti.
Šipovi opterećeni horizontalnom silom – moraju biti otporni na savijanje. Rade se kod
izvođenja zemljom nasutih objekata, temelja visokih konstrukcija koje su opetrećene
vjetrom.
Šipovi opterećeni silama zatezanja – primjenjuju se kod temelja telekomunikacionih
tornjeva i naftnih platformi.
Šipovi za zbijanje i dreniranje tla – primjenom ovih šipova poboljšavaju se
geotehničke osobine tla, odnosno, šipovi od šljunka i pijeska koji služe kao drijen i
ubrzavaju konslolidaciju tla.
Koji ćemo tip šipa izabrati pri projektovanju zavisi od:
Lokacije i vrste konstrukcije,
Terenskih uslova tla,
Trajnosti,
Cijene koštanja.
ZAVRŠNI RAD Muratović Bilal
Internacionalni Univerzitet Travnik – Maj 2018.
1.Klasifikacija šipova
Piloti ili šipovi su najčešće korištena vrsta dubokih temelja. Potreba za dubokim temeljima
javlja se prije svega kada tlo pri površini nema dovoljnu nosivost pa je opterećenje potrebno
prenijeti na veće dubine, do sloja tla koji može preuzeti predviđena opterećenja. Prema
Eurocodeu, potrebno je da dubina temeljenja (D) bude veća od širine (B) da bi temelj bio
duboki. Kod pilota obično vrijedi da je D ˃ 4B.
Osim slučaja slabo nosivog tla pri površini, piloti se izvode kada je potrebno:
smanjiti slijeganja koja bi bila neprihvatljiva za plitki temelj,
preuzeti vlačne sile (tla sklona bujanju, izdizanje temelja),
preuzeti horizontalne sile i prenijeti ih u tlo (konstrukcije izložene jakom vjetru,
potresu),
izvršiti sanaciju klizišta (preuzimanje dijela težine kliznog tijela),
smanjiti opasnost od oštećenja objekata u slučaju podlokavanja (temeljenje stupova
mosta).
Prvi piloti bili su od drveta, a korišteni su kao temelji nastambi uz močvare i jezera. Njihova
primjena seže daleko u povijest, o čemu svjedoči i grčki povjesničar Herodot u svojim
zapisima spominjući naselje jednog tračkog plemena iz 4. stoljeća p.n.e., izgrađeno na
drvenim pilotima. Tradicija ovakvih građevina postojala je i u Europi, a jedan od poznatijih
primjera je Venecija temeljena na pilotima duljine 2-5 m i promjera D=20 cm, zabijanim
ručnim nabijačima. U 19. stoljeću pojavili su se prvo željezni, a zatim armiranobetonski piloti.
Umjesto željeznih, danas se koriste čelični, najčešće O i H profila, te puno češće betonski i
armiranobetonski piloti.
Šipove možemo podijeliti:
a. prema materijalu na:
1) drvene,
2) armirano betonske,
3) čelične.
b. prema načinu izvođenja na:
ZAVRŠNI RAD Muratović Bilal
Internacionalni Univerzitet Travnik – Maj 2018.
2. Dozvoljeno opterećenje pojedinačnog šipa možemo odrediti na više načina:
a) probno opterećenje,
b) na bazi dinamičkih podataka dobijenih pri pobijanju šipova,
c) terenske metode zasnovane na fizičko-mehaničkim osobinama tla,
d) na osnovu podataka pri penetracionom sondiranju tla,
e) prema iskustvu o ponašanju šipova u sličnom tlu.
Šipovi su takva konstrukcija temelja koja uticaje od objekta prenose na tlo putem trenja
između šipa i tla, po njegovon omotaču i pritiska na tlo njegovim vrhom, kroz površinske
slojeve slabe nosivosti , do dubljih slojeva koji imaju veću otpornost. Pri tome su najčešće
opterećeni aksijalnom silom pritiska, ali ponekad mogu bilti opterećeni aksijalnom silom
zatezanja, kao i bočnom silom.
Šip je konstruktivni element čija je dužina znatno veća od dimenzija poprečnog preseka, i na
njemu razlikujemo
vrh
ili
bazu,
koji se nalazi na njegovom donjem kraju i
glavu
kja se nalazi
na suprotnom kraju. Baza može da bude istog poprečnog preseka kao i šip, može da bude
konsusna ili proširena.
Sila od konstrukcije objekta (zida ili stuba) prenosi se na jedan ili više šipova putem armirano
betonskog veznog elementa koji se naziva
jastuk
. Jastuk ima ulogu, osim da prenese silu sa
objekta na šip, da poveže šipove kako bi solidarno primili pripadajuću silu.
Sl. 1
Šematski prikaz šipa
